Visítanos en FACEBOOK
 
Últimas Noticias
 
Noticias
ÓESE PERO NON SE VE, QUE É?
05/06/2016

Cando paseamos polo istmo da Lanzada na primavera ou no verán, é habitual oír unha sucesión de chíos melodiosos, encadeados e repetitivos sen pausa entre eles, que proceden do alto do ceo, pero que case resulta imposible saber quen emite ese canto.

É a laverca (Alauda arvensis) a que canta. Ave familiar e discreta de cor parda, hábitos terrestres e cuxa melodía emitida en voos altos foi motivo de atención e inspiración de poetas de todos os tempos.

Quen pode dicirme onde canta a laverca? A laverca vive no ceo e é o único paxaro do ceo que canta ata nós. Jules Renard
A laverca no aire morreu non sabendo como se cae. Lucien Wolff.
A laverca leva ao ceo as alegrías da terra. Michelet.

A laverca ascende cantando desde o chan case verticalmente, describindo círculos, e mantense no aire ata 100 m de altura, emitindo o seu chío cernido durante varios minutos para, progresivamente, perder altitude e, tras parar o canto, déixase caer de forma repentina ao mesmo punto do que saíu.

Malia a súa afección polo alto, a laverca é un paxaro terrestre que gusta de zonas abertas e desarboradas, como áreas agrarias e chairas, tanto de vexetación natural como de cultivo. Na península Ibérica distribúese de forma continua pola metade norte peninsular, sendo máis escasa na metade sur. Os seus hábitats preferidos son os páramos, pastos, cultivos de cereal, terreos salgados e formacións de bouzas baixas.

En Galicia distribúese por todo o territorio e na nosa comarca as lavercas tamén se localizan en zonas abertas con grandes campos e dunas pouco vexetadas, como os campos que acceden á zona de Con Negro e a duna do istmo da Lanzada, compartindo hábitat con lavandeiras amarelas, carrizas dos xuncos, píllaras das dunas etc.

Nestes espazos mecos, por seren chans secos e con cobertura vexetal de ata o 50%, as lavercas nidifican en pequenas depresións do chan, sendo as parellas reprodutoras entre 10 e 15. Se ambos os membros da parella sobreviven aos meses invernais, continúan xuntos a seguinte primavera e poden chegar a formar parella para sempre.
No inverno a poboación de lavercas increméntase, porque recibimos individuos procedentes de diversos países do norte e do oeste de Europa que foxen da escaseza de alimento e das duras condicións climáticas. Estas lavercas invernantes adoitan agruparse en grandes bandadas que se asentan nas zonas máis favorables do Grove e áreas circundantes, chegando o seu número a 100 aves en xaneiro.

Malia ser un ave ben estendida en Galicia, sofre un continuo descenso, debido a iso este ano a Sociedade Galega de Ornitoloxía, para chamar a atención sobre este declive, nomeou a laverca Ave do Ano 2016.

Ilustración e diseño: Encarna González "niño".

En liñas xerais os principais problemas de conservación aos que se enfrontan as lavercas son o abandono da actividade agraria, a reforestación de terreos agrícolas con eucaliptos e piñeiros, a perda de extensións de breixos e moutas, a intensificación agraria, os cambios na estrutura e fenoloxía dos cultivos, o uso de pesticidas etc.

A alondra común é un excelente indicador do estado de conservación das paisaxes tradicionais e hábitats abertos, indispensables para a supervivencia da nosa biodiverdidad, por iso nos paseos polo istmo da Lanzada, queremos seguir gozando dese canto que procede dalgunha zona alta do ceo, desa misteriosa melodía emitida por un paxariño que se oe pero que non se ve.

 
CIRRIOS, ANDORIÑAS DE CÚ BRANCO E ANDORIÑAS COMÚNS
17/05/2016

Cirrio común (Apus apus).  Andoriña de cú branco (Delichon urbicum).  Andoriña común (Hirundo rustica).  Ilustracions de Encarna González "niño".

 

Tras percorrer miles de quilómetros desde os seus lugares de invernada na África, xa están entre nós as especies de andorinas de cú branco, andoriñas comúns e cirrios que se reproducen na península Ibérica. Estas aves tan próximas ao ser humano forman parte do noso patrimonio natural e do acervo cultural e histórico dos nosos pobos e cidades. Son especies protexidas a nivel nacional e europeo —do mesmo xeito que os seus polos, niños e ovos— que se adaptaron perfectamente a convivir coas persoas, aproveitando en moitos casos as vantaxes que isto lles supón.


#AquíGolondrinas: Niños protexidos por lei

Malia esta proximidade, lamentablemente prodúcense ás veces destrucións de niños ou de colonias enteiras. Por iso, SEO/BirdLife lanza a campaña #AquíGolondrinas para denunciar a quen os dana, e apelar as administracións para que se aseguren do correcto cumprimento da lei, velando pola protección destas aves.
Non en balde, a destrución dos seus niños, as molestias a estes ou danar estas aves podería ser considerado un delito polas leis estatais, xa que se trata de especies protexidas. A retirada de niños está prohibida. Unicamente se poderán conceder autorizacións excepcionais cando exista un risco demostrable para a seguridade ou a saúde das persoas, e sempre que non exista outra solución satisfactoria. Esta autorización excepcional só poderá ser emitida polas comunidades autónomas, para a súa execución fóra do período de cativa, que dependendo das diferentes especies e da provincia podería variar de marzo a setembro.


Por iso, SEO/BirdLife solicita de novo a colaboración cidadá para evitar estes atentados contra o noso patrimonio. Calquera persoa que observe casos de destrución de niños, molestias nas colonias ou detecte que non se cumpre cos requisitos esixidos pola lexislación, debería denuncialos ante as autoridades e poñelo en coñecemento de SEO/BirdLife.


Reconciliar patrimonio natural e cultural

É necesario que ao planificar os traballos de rehabilitación de edificios e monumentos históricos, os responsables se aseguren de respectar as épocas de reprodución e crianza das especies protexidas que habitan nos predios. Deste xeito, estarase asegurando que se compatibiliza á conservación do patrimonio cultural, pero tamén do patrimonio natural de vilas e cidades, á vez que se cumpre a lexislación. Para iso é necesario que antes de calquera actuación se supervise se existen especies protexidas nos edificios e se planifiquen as obras con antelación, de maneira que non se afecte estas especies, garantindo que os traballos se realizan durante o longo período do ano en que estas aves non están.

A conservación do patrimonio natural é unha obriga e o seu goce un dereito, do mesmo xeito que ocorre co patrimonio cultural. As leis amparan a conservación de ambos os patrimonios por igual.


Beneficios para a sociedade

Como aves próximas ao ser humano, a súa presenza é un indicador da boa calidade ambiental das nosas vilas e cidades. Onde hai cirrios, andoriñas de cú branco e andoriñas comúns, a contorna é máis saudable para as persoas. Trátase de animais moi beneficiosos, que inxiren unha gran cantidade de insectos voadores. Por exemplo, unha andoriña, cuxa dieta se basea principalmente en moscas, mosquitos, formigas voadoras, avespas, chinches e pequenos escaravellos, pode consumir uns 60 insectos á hora (uns 850 insectos diarios), o que representa uns 150 gramos de insectos ao día por andoriña; isto supón uns 55 quilos de insectos consumidos por cada andoriña ao ano, ou o que é o mesmo, 310.250 moscas-mosquitos anuais.

En caso de conflito por mor de posibles molestias derivadas das deposicións das aves, existen solucións satisfactorias que evitarían situacións conflitivas coa veciñanza. A colocación de bandexas ou plataformas baixo os niños de gaivotóns ou andoriñas úsase de xeito frecuente para este fin con resultados óptimos.


Aves en declive

Nos últimos anos as poboacións destas especies sufriron un importante declive, polo que resulta máis importante que nunca protexer os seus lugares de nidificación. Este declive está causado principalmente pola perda de lugares adecuados para aniñar, o deseño dos edificios modernos, que carecen de lugares adecuados para nidificar, repercutiu de forma moi negativa, e polo uso masivo de plaguicidas, que supuxo a redución das súas fontes de alimentación: os insectos.

Ademais, nas rehabilitacións dos edificios históricos ou monumentos moitas veces non se teñen en conta criterios adecuados para que estas aves conten con lugares de nidificación ou para conservar os niños existentes. Tamén se producen molestias, espolios e mortaldade por derriba dos niños. Outro problema asociado para gaivotóns e andoriñas é a escaseza de material para a construción dos seus niños en zonas urbanas pola ausencia de barrais.


Ligazóns de interese:

-http://www.seo.org/2015/06/01/seobirdlife-recuerda-que-es-ilegal-destruir-nidos-de-golondrinas-aviones-o-vencejos/

-http://www.falciotnegre.com/index.php?lang=es

-http://www.swift-conservation.org/

https://www.facebook.com/Proyecto-Avin-515088728659368/

 
PRIMEIROS NIÑOS DE PÍLLARA DAS DUNAS
05/05/2016

 

 

Píllara das dunas (Charadrius alexandrinus). Ilustración: Encarna González "niño".

Como xa se comentou en anos anteriores, a píllara das dunas (Charadrius alexandrinus), é unha pequena limícola que nidifica na area das praias.

En España esténdese polo litoral mediterráneo, o atlántico andaluz e zonas húmidas salobres interiores. No norte peninsular xa se extinguiu, agás en Galicia, onde aínda temos o privilexio de contar con este ser adorable nas nosas praias, por iso está considerado como especie ameazada e está protexida pola lexislación.

No Salnés as píllaras xa instalaron os dous primeiros niños na area dunha das praias do Grove e este xa están custodiados con vixilancia, coa súa gaiola regulamentaria e o balizamento perimetral que o circunda.

Ademais desde hai semanas tanto o Concello do Grove como o Servizo de Conservación dá Natureza da Consellería de Medio Ambiente da Xunta colocaron en todos os accesos aos areais paneis informativos explicando a súa problemática e carteis de prohibición de cans.

Agora só queda cumprir a lei por parte dos usuarios da praia, isto é, respectar os balizados e non levar cans ao areal.

Os cans non só causan estrés nos adultos de píllara (o que pode producir un abandono de niños), senón que se converten en depredadores de poliños, xa que nada máis naceren, os pitos corrican pola area na procura de alimento e, como non poden voar ata a cuarta semana de vida, corren o perigo de seren depredados polos cans.

Por iso, para axudar a protexer a píllara das dunas só hai que cumprir a lei:

Non leves cans á praia!



 

 
MINGOS, O FLAMENCO DA ENSEADA
16/04/2016

Flamingo (Phoenicopteros roseus). Ilustración de Encarna González "niño".

Durante todo o inverno e ata hoxe permanece na enseada do Vao, O Grove, un exemplar xuvenil de falmingo (Phoenicopteros roseus).

O flamingo é unha das aves máis esveltas e elegantes, e nel todas son curiosidades.

O que máis chama a atención da anatomía dos flamencos adultos é a cor salmón ou rosado. É un espectáculo inesquecible contemplar as bandadas de flamingos voando e formando unha nube escarlata. De aí vén o coñecido mito da Ave Fénix. Xa os exipcios consideraban o falmingo un animal fabuloso capaz de arder cada día para rexurdir ao seguinte das súas propias cinzas,  mito que tivo continuidade na antiga Grecia onde foi denominado Phoenicopterus, palabra que foi adoptada máis tarde polos zoólogos para designalos.

Outra curiosidade é o seu nome vulgar, xa sexa galego, castelán, catalán, vasco, francés, italiano, portugués ou inglés, todos levan o cualificativo flamingo, que llevén do seu costume de zapatear na auga.

Os flamingos son aves moi altas, que poden chegar a medir ata un metro e medio. As súas patas e pescozo longuísimos capacítanos para explotar as zonas profundas das lagoas, onde non poden facerlles competencia outras aves como as  limícolas.

Outro trazo sorprendente é o seu estraño peteiro, cunha pronunciada curvatura cara a abaixo  perfectamente adaptado para furgar  no barro e dotado dunhas laminiñas internas para reter as substancias alimenticias ao filtraren a auga. Para se alimentaren colocan a súa cabeza entre as patas e removen con estas zapateando o fondo, con obxecto de que a materia orgánica en suspensión entre no seu peteiro, mentres que a auga é expulsada coa lingua. Os flamingos aliméntanse da materia orgánica do limo: pequenos moluscos, crustáceos, larvas, insectos e algas. Cómpre destacar que os tons avermellados que caracterizan a súa plumaxe,  que teñen unha importancia fundamental durante o período reprodutor, proceden de pigmentos carotinoides que se atopan nalgúns dos microorganismos que compoñen a súa dieta.

Os pés están unidos por unha membrana que lles impide afundírense na lama, pero que lles permite nadar con destreza.

A súa distribución na península Ibérica está asociada a humidais de grandes extensións e de augas pouco profundas, salinas ou salobres —xa sexan costeiras ou do interior— do litoral mediterráneo (incluídas as Baleares), Andalucía e Castela-A Mancha. Destaca a lagoa malagueña de Fuente de Piedra, onde se asenta a principal colonia de cativa de España e unha das máis importantes de todo o Mediterráneo, acollendo máis da metade das parellas reprodutoras do país.

Se o seu reparto en España se limita a Andalucía, Catela-A Mancha e litoral mediterráneo, que fai un flamingo na enseada do Vao, dentro da Reserva Ornitolóxica do Grove?

Pois tras o período de reprodución dos flamingos, gran parte dos individuos novos dispérsanse por distintas humidais ibéricos, pero algúns afástanse da súa área de distribución e chegan ata a nosa comunidade.

Este flamingo non foi o único exemplar en chegar a Galicia, xa que a finais do verán de 2015 se viron outros tres individuos xuvenís repartidos polos nosos humedais costeiros. Estes estiveron pouco tempo aquí, só Mingos, nome que lle puxeron os ornitólogos, permanece connosco desde o 29 de agosto.

Para alimentarse, Mingos, que aínda ten cores pardo-grisáceas propias da súa nova idade, adoita frecuentar a marisma do Vao, entre Tourís e os Leiros, e cando a marea sobe vaise a descansar a estes illotes, asociándose aos bandos de espátulas.

A día de hoxe aínda podemos gozar do flamingo, xa que segue na enseada do Vao. Agora só desexamos que esta ave tan peculiar e que nos deleitou durante tantos meses atope o seu destino.

 

 
OS CANTOS DAS AVES
01/04/2016

Xílgaro. Ilustración de Encarna González "niño".

As aves son fascinantes. Admiramos a súa capacidade para voar, a súa gran variedade, a súa beleza, o seu comportamento e mesmo anhelamos a súa liberdade.

Pero hai un aspecto das aves, precioso e único: o seu canto.

O canto das aves ademais de achegarnos gran pracer, transmítenos moitas emocións. Emocións como a alegría, a melancolía, a liberdade, a tenrura, o misterio, a esperanza, a soidade, a harmonía, a nostalxia de algo perdido, a felicidade etc. E é agora o momento idóneo para sentir estas emocións.

É agora na primavera a mellor data para recoñecer e gozar das cantaruxadas das aves, xa que nesta época as aves comezan a buscar parella, e para atraela ademais de exhibir unha plumaxe máis rechamante ou facer voos de cortexo, utilizan o canto, que lles vale tamén para marcar o seu territorio.

Para comezar a recoñecer estas melodías, é recomendable facelo con aquelas aves que conviven connosco en parques, hortas ou xardíns do municipio do Grove.

Vexamos algúns exemplos de cantos de aves urbanas:

-Quen non coñece a algarabía ruidosa que forman os pardais? Elixidos este 2016 Ave do Ano pola SEO.

-O merlo é o máis madrugador, xa que comeza a cantar ao amencer e a súa canción afrautada é rica e moi harmoniosa.

-O trino do paporrubio é musical e melódico, pero ten un toque melancólico, por iso tamén canta no outono.

-Os ferreiriños reais din: “chichipán, chichipán, chichipán”.

-Quen frite ovos nas copas das árbores?: os xiríns.

-As rulas turcas son incansables co seu: “tutuu ti, tutuu ti”.

-Os córvidos, como corvos pequenos e pegas, emiten croamentos roucos e pouco melodiosos, pero teñen un halo de misterio.

-Explosivo e potente é o trino da ave máis diminuta: a carriza.

-Os cirrios dan vida a pobos e cidades co seu chío alegre entre rúas e prazas: “cirrííí, cirríí”.

Recoñecer os cantos das aves de campo axúdanos ademais a identificar aquelas que son máis esquivas, teñen unha plumaxe máis críptica ou se moven por zonas máis frondosas como A Mexiloeira, A Siradella, San Vicente do Grove, os piñeirais da Illa da Toxa...

Estas son algunhas melodías de aves campestres:

-A rula adorméntanos co seu relaxante arrolo: “turrrrr, turrrrr, turrrrr”.

-A parola suave e alegre das andoriñas comúns pódese escoitar nas aldeíñas do Grove, tanto pousadas nun cable ou antena como en voo.

-O cuco teñen un canto familiar pero estraño e solitario: “cu cú, cu cú, cu cú”.

-Que bonito e cantareiro é o xílgaro, que nos deleita co seu trino agradable!

-O tordo común tamén ten un canto atractivo e claro como o do merlo, pero como canta desde os arboredos, cada estrofa repítea varias veces.

-En zonas húmidas como regatos, lagoas ou carrizais, o rousinol bravo non nos quere e di: “Oe, ti, vaité, vaité, vaité”.

-A papuxa encapuchada emite un torrente de notas cristalinas e glaucas. Claro, móvese por zonas frescas e espesas!

-O ouriolo, ao vir da África subsahariana, sempre ten motivos para queixarse: “teño frío”.

-A bubela, bubela: “bububu bú, bububu bú”.

-Non é unha ave cantora, é unha ave rapaz: o miñato parece un gato que miaña no ceo.

...e así, cantos ata o infinito.

Por sorte hoxe en día os smartphones e tablets pódenlle facilitar as cousas ao afeccionado ás aves. Xa podemos levar os cantos no móbil para consultalos onde faga falta.

Unha aplicación interesante e gratuíta para móbiles é “Aves de España”, de SEO/BirlLife. Achega unha ficha completa de todas as especies ibéricas, ademais de fotos, vídeos e, por suposto, cantos de cada unha delas.

É primavera, xa podemos deixarnos levar polo encanto das aves e as paisaxes sonoras.

 
<< Inicio < Anterior 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Seguinte > Final >>

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Añadir a: Yahoo Añadir a: Google Añadir a: Facebook Añadir a: Twitter
Castellano
Galego
English